دیزاین سیستم همیشه بهترین انتخاب نیست!
دیزاین سیستم همیشه بهترین انتخاب برای هر پروژهای نیست. این ابزار زمانی ارزشمند است که با محصولات متعدد، تیمهای بزرگ و نیاز به مقیاسپذیری روبهرو باشیم. اما برای بسیاری از پروژهها، یک استایل گاید منظم میتواند تمام نیازهای طراحی را برطرف کند و از پیچیدگی و هزینههای اضافی جلوگیری کند.
فهرست:
بسیاری از تیمها تصور میکنند استفاده از دیزاین سیستم (Design System) همیشه حرفهایتر و بهترین انتخاب است. اما واقعیت این است که دیزاین سیستم یک راهحل همیشگی نیست. اگر در پروژهای که به آن نیاز ندارد از آن استفاده کنید، ممکن است پیچیدگی پروژه را افزایش دهد و انعطافپذیری تیم را محدود کند.
پس سؤال اصلی این نیست که «دیزاین سیستم خوب است یا بد؟» بلکه باید پرسید چه زمانی به دیزاین سیستم نیاز داریم و چه زمانی یک استایل گاید کافی است؟
استایل گاید چیست؟
استایل گاید (Style Guide) مجموعهای از قوانین و استانداردهای بصری یک محصول است. این راهنما مشخص میکند که از چه رنگهایی، تایپوگرافی، فاصلهها، آیکونها و سایر عناصر گرافیکی استفاده شود تا ظاهر محصول یکپارچه باقی بماند.
به زبان ساده، استایل گاید پاسخ این سؤال را میدهد که:
- رنگ اصلی برند چیست؟
- دکمهها چه ظاهری دارند؟
- فونتها و اندازه متنها چگونه هستند؟
- فاصلهها و چینش عناصر چگونه باید باشد؟
به طور کلی استایل گاید (Style Guide) یک راهنمای ساده و پایهای برای حفظ هماهنگی بصری محصول است.
دیزاین سیستم چیست؟
دیزاین سیستم یک قدم فراتر از استایل گاید است و نسبت به استایل گاید پیچیدگیهای خیلی بیشتری دارد.
علاوه بر قوانین بصری، دیزاین سیستم شامل مجموعهای از الگوهای طراحی، مستندات، دستورالعملهای استفاده، کامپوننتهای استاندارد و حتی کدهای آماده نیز میشود.
در یک دیزاین سیستم، دکمه فقط یک نمونه طراحی نیست؛ بلکه کامپوننتی استاندارد است که طراح و توسعهدهنده هر دو از همان نسخه استفاده میکنند.
آیا همیشه باید از دیزاین سیستم استفاده کنیم؟
شاید در ظاهر استفاده از دیزاین سیستم هم برای طراح و هم برای توسعه دهنده (برنامه نویس) آسانتر به نظر برسد ولی واقعیت آن است که همیشه هم آسان نیست و پیچیدگیهای خاص خود را دارد.
اتفاقا بسیاری از پروژهها هیچ نیازی به دیزاین سیستم ندارند و استفاده از آن فقط باعث صرف زمان و هزینه بیشتر میشود.
دیزاین سیستم زمانی ارزش واقعی خود را نشان میدهد که پروژه به اندازه کافی بزرگ و پیچیده باشد.
چه زمانی از دیزاین سیستم استفاده میکنند؟
از حدود سال ۲۰۰۰ میلادی و بهویژه از سال ۲۰۱۰ به بعد، با افزایش مقیاس محصولات دیجیتال، سازمانهای بزرگ تیمهای توسعه نرمافزاری متشکل از دهها یا حتی صدها متخصص تشکیل دادند.
در چنین سازمانهایی، حفظ هماهنگی میان طراحان و توسعهدهندگان بدون وجود استانداردهای مشترک، بهمرور دشوار و پرهزینه میشد. به همین دلیل، استفاده از دیزاین سیستم به راهکاری مؤثر برای ایجاد یکپارچگی، افزایش بهرهوری و تسهیل توسعه محصولات تبدیل شد. بنابراین، در چنین شرایطی استفاده از دیزاین سیستم منطقی بود.
در این سازمانها محصولات محدود به یک وبسایت یا اپلیکیشن نمیشدند، بلکه محصولات مختلفی مانند موارد زیر را همزمان توسعه میدادند:
- وبسایت
- سامانه مدیریت محتوا (CMS)
- داشبورد مشتریان
- اپلیکیشن برای Android
- اپلیکیشن برای iOS
- اپلیکیشن برای انواع Tablet
- اپلیکیشن برای انواع PC
- پنل مدیریت
- سامانه مدیریت ارتباط با مشتری (CRM)
- دیگر سامانههای داخلی
برای نمونه محصولات گوگل را در نظر بگیرید که هر کدام جداگانه دارای موارد بالا هستند و تقریبا انسجام بصری در همه محصولات گوگل وجود دارد.
در چنین شرایطی اگر هر تیم به شکل مستقل طراحی کند، بهمرور ظاهر محصولات از هم فاصله میگیرد و نگهداری آنها دشوار میشود.
دیزاین سیستم باعث میشود همه محصولات از یک زبان طراحی مشترک استفاده کنند.
همچنین اگر تعداد زیادی طراح و توسعهدهنده همزمان روی پروژه کار کنند، نبود استانداردهای مشترک خیلی سریع باعث ایجاد ناهماهنگی میشود.
در این شرایط دیزاین سیستم مزایای مهمی دارد:
- سرعت توسعه ویژگیهای جدید افزایش پیدا میکند.
- کامپوننتها دوباره ساخته نمیشوند.
- هماهنگی بین طراحان و توسعهدهندگان بیشتر میشود.
- مقیاسپذیری محصول افزایش پیدا میکند.
چه زمانی استایل گاید کافی است؟
اما در سال ۲۰۲۶ میلادی بیشتر پروژهها در شرکتهایی که غولهای بزرگ نرم افزاری نیستند، شرایط بالا را ندارند. طبیعی است که تعداد افرادی که در غولهای نرم افزاری کار میکنند محدود هستند و اکثرا در شرکتهای دیگر کار میکنند.
در عمل، دو رویکرد برای استفاده از دیزاین سیستم وجود دارد. رویکرد نخست، استفاده از دیزاین سیستمهای آماده است که اگرچه میتواند سرعت توسعه را افزایش دهد، اما ممکن است انعطافپذیری موردنیاز پروژه را محدود کرده، حجم و پیچیدگی محصول را افزایش دهد و باعث ایجاد وابستگیهای غیرضروری شود؛ به زبان سادهتر باعث سنگین شدن پروژه میشود.
رویکرد دوم، طراحی و توسعه یک دیزاین سیستم اختصاصی است که خود یک محصول مستقل محسوب میشود و نیازمند تیمهای طراحی و توسعه توانمند، فرآیندهای مشخص و منابع قابل توجه است. ایجاد یک دیزاین سیستم اصولی و جامع ممکن است ماهها یا حتی سالها زمان نیاز داشته باشد.
بنابراین، تلاش برای ایجاد همزمان یک محصول نرمافزاری و یک دیزاین سیستم کامل، در بسیاری از پروژهها میتواند باعث افزایش پیچیدگی، کاهش تمرکز تیم و دور شدن از اهداف اصلی محصول شود.
در اغلب موارد، تیمهای طراحی و توسعه کوچکتر هستند و پیچیدگی پروژه نیز به اندازهای نیست که پیادهسازی یک دیزاین سیستم را توجیه کند. از سوی دیگر، پیشرفت ابزارهای توسعه و بهویژه رشد سریع هوش مصنوعی، باعث شده است تیمهای طراحی و توسعه بیش از گذشته به سمت چابکی و کاهش پیچیدگیهای غیرضروری حرکت کنند.
در چنین شرایطی، یک استایل گاید منظم و جامع معمولاً بهخوبی نیازهای پروژه را برآورده میکند.
جمعبندی
دیزاین سیستم ابزار قدرتمندی است، اما برای همه پروژهها مناسب نیست.
اگر با چندین محصول، تیمهای بزرگ و توسعه مداوم سروکار دارید، دیزاین سیستم میتواند سرمایهگذاری بسیار ارزشمندی باشد و سرعت توسعه و مقیاسپذیری محصول را افزایش دهد.
اما اگر پروژه آنقدر کلان و بزرگ نیست، در بیشتر موارد یک استایل گاید استاندارد و منظم تمام چیزی است که به آن نیاز دارید.
به یاد داشته باشید، هدف استفاده از ابزارهای طراحی، سادهتر کردن فرآیند توسعه است، نه پیچیدهتر کردن آن. انتخاب درست، به اندازه پروژه و نیازهای واقعی تیم بستگی دارد.
